http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep RSS Feed voor OpenGeoGroep http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203312/Open_GIS_heeft_het_tij_mee.html GIS mag dan wel een bekend fenomeen zijn. Sinds het grote publiek gebruik maakt van digitale kaarten is weg vrij voor e-dienstverlening vanuit de overheid waarbij het gebruik van kaartmateriaal centraal staat. Geen wonder dat allerhande overheidsloketten worden ingericht met een meer of minder eenvoudige GISviewer als communicatiekanaal. Een plaatje zegt immers meer dan duizend woorden (of rapporten). Dit geldt ook voor interne medewerkers en externe partners. Als zodanig is GIS niet meer weg te denken van het scherm en krijgt het dezelfde status als een tekstverwerker. Niet verwonderlijk dat de nadruk zal liggen op gebruikers-vriendelijke interfaces, geschikt voor niet-GIS specialisten. Iets waar de huidige generatie GIS-applicaties met allerhande 'toeters en bellen' nog wel eens aan voorbij gaat: de gewone gebruiker! Vergelijk het met uw tekstverwerker; hoeveel van de schier oneindige hoeveelheid knoppen gebruikt u nu eigenlijk? De invloed van het internet op onze samenleving is niet meer weg te denken en zal de komende decennia alleen maar meer toenemen. Voor de ICT-functie in organisaties betekent dit gaandeweg een verschuiving van een focus op interne systemen naar extern gehoste systemen. Waarbij het beheer en onderhoud niet meer zelf hoeft te worden gedaan, maar is uitbesteed aan gespecialiseerde dienstverleners. Een webGIS vertegenwoordigt een nieuwe lichting van GIS software. Via het interne netwerk en/of via het internet is het mogelijk met een webGIS allerhande informatie te publiceren, te delen en gezamenlijk te bewerken. Daarbij wordt gebruik gemaakt van zogenaamde webservices. Er hoeven geen zware applicaties meer op de eigen PC te draaien. De eigenlijke applicatie draait of op een centrale interne server of op een server elders in een hosting center. Het enige wat u in alle gevallen als gebruiker nodig heeft is een kabelverbinding met het internet en een PC met browser (Firefox, Internet Explorer). Software – GIS of anderszins – krijgt in toenemende mate een 'open' karakter. Met toenemende Europese en Nederlandse regelgeving op dit gebied is het een niet meer te keren tij. Het gebruik van open standaarden zorgt ervoor dat gegevens gestandaardiseerd kunnen worden uitgewisseld en duurzaam toegankelijk zijn. Alles onder het motto: éénmalige inwinning en opslag, meervoudig gebruik! Toepassing van open source maakt dat u als gebruiker niet meer afhankelijk bent van één enkele leverancier. Dat men tevens geen licentiekosten hoeft af te rekenen is niet alleen een prettige bijkomstigheid. In een tijd dat budgetten krapper worden komt nu geld vrij om aan echt noodzakelijke dingen te besteden. Wed, 06 Oct 2010 14:55:09 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203312/Open_GIS_heeft_het_tij_mee.html 2010-10-06T14:55:09Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203313/Referenties.html Onze referenties Wed, 06 Oct 2010 18:29:01 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203313/Referenties.html 2010-10-06T18:29:01Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203314/Contact.html OpenGeoGroep Zonnebaan 12-C 3542 EC Utrecht Telefoon: 030 789 0365 Fax: 030 241 12 97 Email: info@opengeogroep.nl Thu, 10 Dec 2009 13:08:06 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203314/Contact.html 2009-12-10T13:08:06Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203339/Open_Source.html Volgens Wikipedia : Open source beschrijft de praktijk die in productie en ontwikkeling vrije toegang geeft tot de bronmaterialen (de source) van het eindproduct. Sommige mensen zien het als een filosofie , anderen beschouwen het als een pragmatische methodologie . Open source wordt vaak in één adem met open standaarden genoemd. Het zijn echter verschillende begrippen. Wel dient nadrukkelijk vermeld te worden dat ontwikkelaars van open source software zich vanaf het begin hebben beijverd voor open standaarden. Als nieuwkomers binnen de traditionele softwarewereld, waar ieder de eigen systemen (en klanten) had afgeschermd middels eigen unieke bestandsformaten en uitwisselingsprotocollen, dienden zij allereerst met elkaars softwarecomponenten te communiceren. Immers, zij ontwikkelden wijd verspreid met elkaar stukken software die uiteindelijk tot complete applicaties moesten leiden. Hoe opener zij hun componenten inrichten hoe naadlozer deze konden samenwerken binnen totaaloplossingen. Uit de 'aard van het beestje' valt af te leiden dat open source eerder aansluit op algemeen geaccepteerde open standaarden dan traditionele systemen. Als laatste opmerking in deze; niet alle software met de labels 'open source' en 'open standaarden' houdt zich hieraan. Het is dus zaak bewijs hiervan te leveren en te vragen. Open source heeft ten opzichte van traditionele software een aantal unieke kenmerken in het voordeel van de uiteindelijke gebruikers/klanten: Open source software geeft de klant/gebruiker leveranciersonafhankelijkheid. Aangezien de code vrijelijk beschikbaar is noch in iemands eigendom, staat het de klant vrij om aanpassingen, beheer en onderhoud door andere dan de oorspronkelijke leverancier te laten uitvoeren. Open source bevordert hergebruik. Maatwerk op basis van open source maakt het mogelijk om de daarin gedane investering van één enkele overheidsinstantie her te gebruiken elders binnen de overheid. Hiermee worden (telkens weer)dubbele kosten vermeden en wordt gemeenschapsgeld efficiënt aangewend. Open source geeft transparantie bij software audits. Door de beschikbare inzage in de broncode. Niet allen belangrijk voor de beveiliging van bijzondere informatie bij het Rijk (zie het Voorschrift Informatie-beveiliging Rijksdienst-Bijzondere Informatie (VIR-BI), maar ook belangrijk voor lagere overheden. Zij moeten immers voldoen aan eisen ten aanzien van ons aller privacy. Het College Bescherming Persoonsgegevens eist dat een code review wordt uitgevoerd op systemen die werken met gevoelige persoonsinformatie. Open source kent weliswaar specifieke licentievormen om hergebruik te bevorderen (bijvoorbeeld GPL), maar er zijn geen licentiekosten aan verbonden. Indien deze wél berekend worden is het raadzaam dit ter sprake te brengen bij de aanbieder. Wed, 06 Oct 2010 15:05:27 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203339/Open_Source.html 2010-10-06T15:05:27Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203340/Open_Standaarden.html Volgens Wikipedia : “Een open standaard is een norm (of standaard) die publiek beschikbaar is. De norm bestaat uit specificaties van een bepaald type product of dienst, zodat deze door veel partijen kan worden gehanteerd. De term wordt vooral gebruikt bij hard- en software, omdat daar ook veel niet-open standaarden worden gebruikt.” Een open standaard wordt gekenmerkt door een aantal karakteristieken: Open standaarden bevorderen interoperabiliteit tussen systemen, waardoor organisaties beter in staat zijn samen te werken en gegevens te delen. Er is sprake van een transparante besluitvormingsprocedure om tot de betreffende norm en haar verdere ontwikkelingsrichting te komen. Daarbij wordt rekening gehouden met en input verkregen van de diverse belanghebbenden, zonder bevoordeling van één. Het beheer van de standaard is belegd bij een onafhankelijke instantie. Voor de geo-wereld is dit het Open Geospatial Consortium (OGC). Een dergelijke organisatie bewaakt dus de objectiviteit en staat los van individuele commerciële belangen van leveranciers. De standaard en dan met name haar beschrijving is vrijelijk beschikbaar. Hierdoor is het eenvoudig inzichtelijk te maken in hoeverre software aan de specifieke open standaarden voldoet of niet. Er rust geen intellectuele eigendomsclaim op de standaard, waardoor het gebruik zonder betaling licentiekosten mag plaatsvinden. Beschikbaarheid van (overheids-)informatie opgeslagen volgens een open standaard blijft dan ook in de toekomst gegarandeerd. Er zijn geen beperking omtrent hergebruik van de open standaard. Met name binnen informatieketens betekent dit dat geen enkele partij in de keten – van medeoverheid tot data- en systeemleverancier – kan worden buitengesloten. Wed, 06 Oct 2010 15:08:31 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203340/Open_Standaarden.html 2010-10-06T15:08:31Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203341/Communities.html Een GIS is méér dan een 'toverlantaarn' voor gelikte plaatjes. Het is een onmisbaar onderdeel aan het worden van de e-overheidsdienstverlening en de efficiëntie van gegevens-management binnen de overheid. Op basis van autorisatie is het mogelijk geworden om verschillende gebruikersprofielen te definiëren die elk een eigen deelverzameling van de beschikbare geo-data te zien geven aan de specifieke gebruiker. Zo krijgt een burger natuurlijk toch andere gegevens te zien dan een beleidsmedewerker. Waar de eerste liever 'hapklare brokken' tot zich neemt, zal de laatste beter zijn weg vinden met meer ongestructureerde en minder expliciete data. Een modern GIS dat voldoet aan de richtlijnen onderscheidt zich van meer traditionele GIS oplossingen door een aantal zaken: Het bezit koppelvlakken om binnen een aanwezige ICT-architectuur gegevens uit te wisselen met andere databases, indien deze nog niet voorzien zijn van webservices. Het geeft de mogelijkheid om verschillende bestandsformaten in te lezen, zolang deze formaten nog niet gebaseerd zijn op open standaarden. Het is in staat middels webservices (WMS, WFS, ed) gegevens uit te wisselen met andere systemen, binnen en buiten de eigen organisatie. Het werkt zowel binnen het eigen netwerk als via het internet op basis van deugdelijke beveiliging en autorisatie. Het is inzichtelijke en daarmee geschikt voor aanpassingen door anderen mogelijk, zodat de gebruiker feitelijk leveranciersonafhankelijk is. Kortom interoperabiliteit, flexibiliteit, toekomstvastheid en leveranciersonafhankelijkheid zijn gewaarborgd. Fri, 21 Jan 2011 11:02:42 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203341/Communities.html 2011-01-21T11:02:42Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203343/Bouwstenen.html Op basis van jarenlange ervaring werken wij bij voorkeur vanuit een referentie architectuur. Deze is in onderstaand plaatje weergegeven. Binnen deze referentie architectuur onderscheiden we de volgende lagen. Gebruikers hebben toegang tot geo-data via desktop GIS applicaties en web-gebaseerde viewers Internet GIS servers stellen geo-data zoals kaarten via web diensten beschikbaar Geo-pakhuis: verzorgt gestructureerde opslag van geo-data Conversie : verschillende tools/technieken om brondata in het geo-pakhuis te brengen Brondata : referentie data zoals GBKN/Top10NL en uiteraard uw eigen data Afhankelijk van de specifieke behoeften binnen het project worden de bouwstenen binnen deze architectuur-lagen ingevuld met specifieke Open Source producten. Dit kan software zijn die wordt beheerd onder de vlag van de Open Source Geospatial Foundation (OSGeo) of Open Source software die specifiek is voor de Nederlandse markt (b.v. Flamingo) of die is uitgebracht (uiteraard onder Open Source licentie) door onze leden. In het menu hiernaast vindt u de verschillende bouwstenen waarmee wij de referentie-architectuur invullen. Sat, 22 Jan 2011 13:16:25 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203343/Bouwstenen.html 2011-01-22T13:16:25Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203344/Diensten.html De dienstverlening van de groep omvat het gehele spectrum van advisering, projectmanagement, ontwikkeling en implementatie tot en met training en technische ondersteuning. Als geinteresseerde en als gebruiker kunt u, als u wilt de diverse software zelf via internet downloaden. Wel wordt er dan de nodige technische kennis en ervaring van uw verwacht bij de installatie en configuratie op uw server/PC. Mocht u niet of onvoldoende over de de benodigde expertise beschikken dan staan wij voor u klaar. Van keuze van specifieke softwarecomponenten tot en met training, beheer en onderhoud. U bepaalt uw behoefte. Met onze individuele jarenlange ervaring en unieke combinatie van kennis, zijn wij in staat de meest compexe vraagstukken op het gebied van interoperabiliteit in geo-land succesvol aan te pakken. Fri, 21 Jan 2011 15:33:12 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203344/Diensten.html 2011-01-21T15:33:12Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203345/Ontwikkeling.html Op basis van Open Geo bouwstenen kan de OpenGeoGroep maatwerkoplossingen maken voor specifieke toepassingen. Als groep zijn wij bovendien zeer actief in diverse open GIS ontwikkelgemeenschappen (communities), zowel internationaal als nationaal. Op deze wijze zijn wij in hoge mate vertrouwd met de door ons aangeboden technische componenten. Wij hebben actief invloed op de toekomst (road map) van de applicaties en toegepaste (open) standaarden. Daarmee kunnen wij zeker stellen dat de door u gebruikte componenten toekomstvast zijn. Fri, 21 Jan 2011 15:38:46 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203345/Ontwikkeling.html 2011-01-21T15:38:46Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203346/OpenLayers.html OpenLayers is een internet component waarmee het mogelijk wordt om dynamische kaarten in elke willekeurige web pagina of website te plaatsen. OpenLayers kan kaarten tonen die via webservice beschikbaar zijn en deze aanvullen met informatie op maat. Omdat OpenLayers een javascript bibliotheek is, integreert OpenLayers naadloos met de modernste technieken van het internet. GeoExt Fri, 21 Jan 2011 10:05:53 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203346/OpenLayers.html 2011-01-21T10:05:53Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203347/Flamingo.html De samenwerkende provincies (IPO) hebben speciaal voor burgers en niet-experts een intuïtieve viewer laten ontwikkelen . De provincies stimuleren het gebruik van deze viewer om te bewerkstelligen dat burgers bij digitale overheidsloketten (gemeente, provincie en rijk) op eenduidige wijze kaarten gepresenteerd krijgen. In de Gisviewer worden de kaarten getoond. Hiervoor kunnen individuele thema's worden aangemaakt. Deze thema's worden via de Gisviewer configuratie gekoppeld aan de in Kaartenbalie (zie later) gepubliceerde services. De Flamingo viewer ondersteunt de volledige WMS open standaard en een groot deel van de WFS open standaard. Hiermee wordt voldaan aan de huidige eisen ten aanzien van interoperabiliteit van systemen; Flamingo is dus bij uitstek geschikt om met andere systemen samen te werken. De GIS-viewer op basis van Flamingo werkt volledig in een webbrowser (zoals Internet Explorer en Firefox) en vereist alleen FlashPlayer, een standaard plug-in op de PC. Er hoeft dus geen aparte software meer te worden geïnstalleerd om de viewer te gebruiken. De rechten die worden beheerd door de betreffende Kaartenbaliemodule (zie onderstaand) worden door middel van open standaarden ook toegepast in de GISviewer. De inlog van de gebruiker bepaalt welke kaarten er worden getoond en – indien van toepassing – hoeveel dat gebruik kost. De gebruiker heeft een groot aantal functies tot zijn beschikking op het gebied van zoeken, selecteren, tonen, analyseren, berekeningen, beheren, printen, red lining etc. Sat, 22 Jan 2011 13:20:23 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203347/Flamingo.html 2011-01-22T13:20:23Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203348/MapServer.html MapServer is een Open Source Platform voor het publiceren van geografische informatie en interactieve kaarten op het internet. MapServer is in eerste instantie expliciet ontwikkeld als oplossing om interactieve kaarten te tonen maar heeft in de loop der jaren de door het Open Geospatial consortium gedefinieerde standaards voor webservices geimplementeerd. Hiermee is mapserver de internet server component voor het aanbieden van webservices volgens de WMS en WFS standaard. De UMN Mapserver, ook bekend als Minnesota Mapserver, is met naar schatting meer dan 75.000 installaties wereldwijd de meest ondersteunde en gebruikte open source server voor GIStoepassingen. UMN Mapserver ondersteunt schaal-afhankelijke presentaties, waarbij het zoomniveau een criterium kan zijn voor het tonen van data. Belangrijkste eigenschappen: werkt snel; verbeelding, projecties en schaal zijn instelbaar; labelen van kaartobjecten; maakt gebruik van templates; toevoeging van overzichtskaarten, legenda ‟ s, schaal; draait op de meeste platforms (Linux, Windows, Mac OS X, Solaris); werkt op de meest gebruikte vector-/rasterformaten (TIFF/GeoTIFF, ESRI shapefiles, e.d.); werkt met de meest gebruikte spatial databases (PostGIS, ArcSDE, Oracle spatial); werkt met WMS, WFS, WMC, WCS, SLD, GML, SOS; datasets uit een spatial database kunnen als WMS en WFS service beschikbaar worden gesteld. Fri, 11 Dec 2009 14:53:49 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203348/MapServer.html 2009-12-11T14:53:49Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203349/ETL_DataStoreLinker.html Normal 0 21 false false false MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standaardtabel; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;} Deze ETL-module zorgt ervoor dat kaartmateriaal in allerlei formats kunnen worden ingelezen en bekeken. ETL staat voor Extract-Transform-Load en wordt gebruikt als beschrijving van een set van scripts waarmee data geautomatiseerd van de bronsystemen overgezet kan worden naar de centrale database. Met de DataStoreLinker is het mogelijk om geometriedata uit een bestand in een spatial database te plaatsen. Ook kun je met de DataStoreLinker ingelezen datasets eerst transformeren voordat je deze in de database plaatst. De ETL module zorgt ervoor dat: Datasets kunnen worden toegevoegd met behulp van de DataStoreLinker. Deze zet de gegevens uit de centrale datawarehouse van de organisatie en/of bronsystemen van de afdelingen gereed voor gebruik in de PostGIS database, die daarmee de functie van Datamart vervult. Gangbare GIS/CAD-formaten kunnen worden ingelezen en geconverteerd en dat voor nieuwe formats nieuwe scripts worden ontwikkeld; Gegevens in GML/XML formaat kunnen worden ingelezen; Gegevens binnen een Datawarehouse omgeving vanuit de bronsystemen worden ingelezen; Ingesteld kan worden hoe vaak dit moet gebeuren. De ETL module zorgt ervoor dat u niet onnodig bestaande (bron-) systemen en bestanden hoeft te vervangen. Uw huidige werkprocessen kunnen daarmee, indien u dat wenst, intact blijven. Dit maakt onze GIS-oplossingen gemakkelijk in te passen in de organisatie, architectuur en aanwezige systemen. Fri, 11 Dec 2009 15:06:49 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203349/ETL_DataStoreLinker.html 2009-12-11T15:06:49Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203350/Postgis.html Normal 0 21 false false false MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standaardtabel; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;} PostGIS is een open source programma dat het gebruik van geografische objecten ondersteunt in de onderliggende PostgreSQL „object-relational database, waarin de datasets worden opgeslagen. PostGIS is compliant met de OGC specificatie „Simple Features for SQL ‟   De database is een volwassen alternatief voor de diverse ‘proprietary/gesloten’ databases, maar dan zonder de gebruikelijke jaarlijks terugkerende licentiekosten. De snelheid van zoekopdrachten is substantieel beter dan andere databases, door het gebruik van zogenaamde lichtgewicht geometrieën die datatransfersnelheid verhogen en geoptimaliseerde indexes om schijfruimte te besparen. Deze database bevat naast het kaartmateriaal ook de bijbehorende administratieve gegevens. Fri, 11 Dec 2009 14:54:32 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203350/Postgis.html 2009-12-11T14:54:32Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203351/Advisering.html Bij aanvang van elk GIS-project komen er meestal een aantal zaken aan de orde: wat wil men precies met het systeem? voor wie is het systeem bedoeld? wie is verantwoordelijk voor het project? wat is het Plan van Aanpak? hoe ziet het Programma van Eisen eruit? welke informatie is beschikbaar om te tonen? waar bevindt zich de betreffende informatie? hoe ziet de projectorganisatie eruit? wie is voor het opgeleverde systeem verantwoordelijk? etc. Allemaal vragen die op u als organisatie afkomen. Daarom geloven wij in een zorgvuldige begeleiding van het proces: van intake tot en met oplevering en zelfs daarna. Onze specialisten kunnen u adviseren in de voorbereiding ten aanzien van de technische, vakinhoudelijke en organisatorische consequenties van keuzes. Onze projectmanagers zijn uw vertrouwenspersoon gedurende het proces van bouw en implementatie. Fri, 21 Jan 2011 10:26:54 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203351/Advisering.html 2011-01-21T10:26:54Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203354/Support__Helpdesk.html Na implementatie blijven er altijd nog vele vragen van gebruikers te beantwoorden. Naast documentatie bij oplevering en training van gebruikers, hebben wij een helpdesk ingericht voor verdere vragen en de (helaas, in de ICT-wereld) onvermijdelijke 'bugs'. Door onze directe contacten met de diverse ontwikkelgemeenschappen (communities), zijn wij in staat de vragen snel en afdoend te beantwoorden. De landelijke spreiding van onze leden maakt het mogelijk ook op lokatie u van dienst te zijn. Fri, 11 Dec 2009 16:18:10 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203354/Support__Helpdesk.html 2009-12-11T16:18:10Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203409/Open_Geo-ICT_voor_u.html Uw organisatie gaat Open Source voor geo-informatie toepassingen gebruiken. Waar te beginnen? Welke kennis is nodig? Welke bouwstenen zijn beschikbaar?  Hoe zijn deze in te zetten? Wij van de OpenGeoGroep bieden deze kennis en diensten voor het gehele traject: van advisering en ontwikkeling tot en met operationeel beheer. Onze specialisten staan voor u klaar! Fri, 21 Jan 2011 15:24:41 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203409/Open_Geo-ICT_voor_u.html 2011-01-21T15:24:41Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203410/Overheid.html Voor de overheid geldt 'voldoe of leg uit' (Nota 'Heemskerk') als gaat om het gebruik van Open Source Software. Op het gebied van Geografische Informatiesystemen zijn er ruim voldoende open oplossingen beschikbaar, van hoge kwaliteit. De OpenGeoGroep biedt hiervoor alle mogelijke ondersteuning. Wij zorgen er voor dat niets het gebruik van Open Geo in de weg staat, op ieder overheidniveau. Fri, 21 Jan 2011 15:26:17 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203410/Overheid.html 2011-01-21T15:26:17Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203411/Bedrijfsleven.html Voor het bedrijfsleven zijn behoorlijke kostenbesparingen te realiseren door gebruik te maken van Open Geo oplossingen. De OpenGeoGroep is in Nederland de aangewezen partner om ondersteuning te bieden van invoering tot productie. Fri, 21 Jan 2011 15:20:36 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203411/Bedrijfsleven.html 2011-01-21T15:20:36Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203413/Team.html Fri, 21 Jan 2011 16:32:37 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203413/Team.html 2011-01-21T16:32:37Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203429/Gemeente_Edam-Volendam.html Open Source GIS in de gemeente Het komt nog niet veel voor; een gemeentebreed Geografisch Informatie Systeem opgebouwd uit overwegend Open Source Softwarecomponenten (OSS). Toch is dat wat de Rijksoverheid van de lokale overheden wil 'bij gelijke geschiktheid' (nota Heemskerk). Zoals altijd; ‘the proof of the pudding is in the eating’. Ervaringen uit de praktijk bij de gemeente Edam-Volendam. Architectuur Veel gemeenten kennen nog een vrij traditionele organisatiestructuur. Er zijn diensten met afdelingen, waarbij de afdelingen vaak zijn ingedeeld op een specifieke taak. Bijvoorbeeld wegbeheer, rioolbeheer of ruimtelijke ordening. Op veel van die afdelingen wordt informatie gemaakt of beheerd die een ruimtelijke component kent. De automatisering volgt vaak het organisatorische spoor. Zeer specifieke applicaties voor die ene taak van de afdeling. Wel al vaak een koppeling tussen administratieve gegevens en een kaart. Een Geografisch Informatie Systeem kan de, door de organisatiestructuur verbrokkelde, informatie bij elkaar brengen en toegankelijk maken voor de hele organisatie. Voor een gemeentebreed GIS volstaat vaak een eenvoudige architectuur. Deze laat de bronapplicaties ongemoeid maar leest wel de (geografische) gegevens uit, vertaald deze naar een gezamenlijk formaat en slaat deze op in één en hetzelfde dataformaat. Van hieruit kunnen de gegevens vervolgens in de vorm van kaartlagen worden gebruikt, en middels een raadpleegapplicatie in combinatie met elkaar worden getoond. Een dergelijke architectuur bestaat dan uit een laag met de bronapplicaties, een laag Extract, Transform and Load; ETL (Lees uit, transformeer en laad in een database), de opslaglaag, de serveerlaag en de gebruiklaag. In al die lagen zijn softwarecomponenten nodig om de functie in te vullen. Open Source GIS Het invullen van de componenten in het architectuurmodel op een traditionele manier is niet moeilijk. Alle bekende leveranciers van GIS-software kunnen vrijwel alle onderdelen invullen. Natuurlijk hangt hier wel een prijskaartje aan, en op meer dan één manier. Allereerst kost de software (veel) geld. Vervolgens kost de software jaarlijks nog meer geld (licentiekosten, 15 tot 25% van de aanschafkosten). Dan moet de software worden geïnstalleerd en geconfigureerd, en dat gaat vaak gepaard met consultancy. Min of meer vanzelfsprekend neemt de leverancier dit voor zijn rekening want zij hebben tenslotte het meest verstand van hun eigen software. Iets wat vaak terug te vinden is in de hoogte van de tarieven voor die consultancy. En zo ontstaat al gauw wat genoemd wordt 'vendor-lock-in', afhankelijkheid van één leverancier. Immers, aanpassingen in en aan de software kunnen alleen via de leverancier worden gerealiseerd. En vaak werken de softwarecomponenten van de leverancier wel met elkaar maar niet altijd goed met die van een concurrent. Tenslotte blijkt er ook niet zoveel heel veel keus in gevestigde leveranciers van GIS-software. Toch is er een alternatief dat minder kost, van verrassend goede kwaliteit is en waar een ruime keuze uit produkten bestaat: Open Source GIS. Nog geen bekende speler in de GIS-markt maar wel één in opkomst. Al was het maar omdat staatssecretaris Heemskerk in een nota heeft aangegeven dat Open Source Software bij gelijke geschiktheid de voorkeur verdient bij overheden. Open Source wil zeggen dat de broncode van de software toegankelijk is waardoor iedereen die kan programmeren de software kan aanpassen. Hierdoor ontstaat een merkwaardig en sympathiek fenomeen; programmeurs die overal ter wereld via Internet samenwerken aan het ontwikkelen en verbeteren van een softwarepakket. Op die manier zijn inmiddels vele GIS-componenten door zogenaamde 'communities' gemaakt. Gebruikers kunnen hier kosteloos gebruik van maken. Ook kunnen gebruikers bijdragen aan de software door maatwerkaanpassingen voor de eigen organisatie aan te bieden aan de community en op te laten nemen in het standaardpakket. Het gebruik van Open Source Software voor de geo-informatie in een gemeente lijkt niet voor de hand liggend. Er is geen leverancier die aangesproken kan worden op problemen in de software, waarmee een ondersteuningsovereenkomst kan worden gesloten, die je kunt bellen bij problemen. Toch blijken de communities een verassend zelfsturend vermogen te hebben. Problemen in Open Source GIS worden juist wel snel verholpen omdat iedereen bij de broncode kan. Ook zijn er steeds meer zelfstandige programmeurs, consultants en kleine bedrijven die zich specialiseren in de ondersteuning van Open Source GIS. En deze kleine spelers organiseren zich in grotere gehelen zoals de OpenGeoGroep, waarmee wel zaken kan worden gedaan via één partij. Omdat de kennis over de Open Source GIS componenten wijd verspreid is, ontstaat geen leveranciers afhankelijkheid. De aard van het wereldje zorgt voor ondersteuning tegen schappelijk tarieven op software die op zich zelf gratis is. Omdat de kwaliteit hoog is en de keuze groot, is Open Source GIS daarmee een serieus alternatief geworden voor de lokale overheid in Nederland. GIS in de gemeente Edam-Volendam De situatie in de gemeente Edam-Volendam is er één die typisch kan worden genoemd voor veel kleinere gemeenten. Geen gemeentebreed GIS maar wel vakafdelingen met applicaties waar kaart en administratieve gegevens gekoppeld zijn binnen gesloten applicaties. Een gemeentebreed GIS volgens het eerder geschetste architectuurmodel kan dan een enorme verbetering brengen in de toegankelijkheid van geo-informatie. Waar het om gaat is de invulling van de benodigde componenten. De keuze voor software is open gestart. In opdracht van de Sector Ruimte is een snelle marktanalyse gemaakt van de beschikbare applicaties. Open Source Software is hierin nadrukkelijk meegenomen als mogelijkheid maar de gebruikelijke criteria zijn gevolgd. Hierbij moet gedacht worden aan zaken als voldoende en bewezen functionaliteit, lage kosten in aanschaf en onderhoud, zoveel mogelijk leveranciersonafhankelijkheid, breed gebruik in de markt en beschikbaarheid van voldoende ondersteuning. Uit de quick scan is naar voren gekomen dat Open Source GIS vrijwel alle componenten uitstekend kan invullen. In overleg en met instemming van de sector I&A is gekozen voor PostgreSQL met PostGIS als ruimtelijke database, Mapserver als Internet mapping server en Flamingo als raadpleegapplicatie. Als DesktopGISapplicatie is gekozen voor QuantumGIS. Deze applicatie wordt voornamelijk bij het beheer van de gegevens gebruikt. De enige component die niet Open Source is, is FME voor het omzetten van gegevens naar de database. Onder de motorkap maakt ook deze applicatie echter gebruik van Open Source bibliotheken. Alle genoemde Open Source componenten worden ook gebruikt bij landelijke bekende projecten als het haven management systeem in Delfzijl en de landelijke voorziening voor bestemmingsplannen, RO-Online. Inmiddels is het systeem gemeentebreed in gebruik genomen. Noch bij installatie, noch bij configuratie zijn problemen opgetreden. Alle componenten functioneren naar verwachting. Belangrijker is dat ook de gebruikers tevreden zijn omdat nu voor het eerst geografische informatie snel, gemakkelijk en in combinatie met elkaar op elke computer beschikbaar is. Het hele systeem is dubbel uitgevoerd als test- en productieomgeving, er zijn immers geen licentiekosten. Tevens is het systeem voorbereid op de toekomst, zodra de gemeente dat wil kan geo-informatie aan burgers en anderen worden getoond via Internet. Toekomstige uitbreidingen op de functionaliteit komen gratis beschikbaar voor de gemeente, gewenste uitbreidingen kunnen door de gemeente zelf worden gerealiseerd (en weer beschikbaar worden gemaakt voor anderen). De ervaringen in de gemeente Edam-Volendam zijn meer dan positief. Voor eenvoudige toepassingen als een gemeentebreed raadpleeg GIS en voor eenvoudige analytische vragen voldoet een GIS op basis van Open Source uitstekend. De kosten zijn echter beduidend lager, terwijl ondersteuning op technisch en inhoudelijk vlak inmiddels gewaarborgd is. Kortom, de pudding blijkt tijdens het proeven uitstekend te smaken! (Deze publicatie is opgenomen met dank aan de auteur: Gijs Koedam, Adviseur Geo-Informatie GeoInfoBalans, eerder gepubliceerd in GISMagazine januari 2009) Wed, 06 Oct 2010 18:27:13 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203429/Gemeente_Edam-Volendam.html 2010-10-06T18:27:13Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203430/QuantumGIS_QGIS.html Normal 0 21 false false false MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standaardtabel; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;} QGis is een gebruikersvriendelijke open source desktop GIS applicatie. Hiermee kan men makkelijk datasets beheren, opmaken en analyses hierop uitvoeren. In deze handleiding wordt QGis gebruikt om met een database connectie datasets op te halen, deze op te maken (verbeelding) en vervolgens het project te exporteren naar een map file. H et is beschikbaar is voor Linux, Unix, Mac OSX en Windows besturingssystemen. QGIS ondersteunt diverse vector, raster en database formaten en geeft gebruikers de mogelijkheid zelf kaartdata te creëren op hun eigen computer. Met behulp van plug-ins kan QGIS worden uitgebreid. Zo kunnen bijvoorbeeld GPS-tracks worden geladen en bekeken en kunnen verbindingen worden gelegd met internet GIS-diensten (WFS/WMS). Aan het downloaden, installeren en gebruiken van QGIS zijn dankzij de GPL-licentie geen kosten verbonden. Fri, 11 Dec 2009 14:57:37 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203430/QuantumGIS_QGIS.html 2009-12-11T14:57:37Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203431/Beheer__Onderhoud.html Als gebruiker van onze systemen wilt u waarschijnlijk niet alleen dat ze duurzaam, schaalbaar en gebruiksvriendelijk zijn. U wilt na oplevering ook in de toekomst op ons terug kunnen vallen voor het noodzakelijk beheer en onderhoud van de systemen. Onze landelijke dekking zorgt ervoor dat wij altijd op redelijke afstand van u vandaan zitten. U kunt er voor kiezen om onze systemen in eigen huis te houden, dan wel in het professionele data centre van de groep te hebben. Afhankelijk van de hoeveelheid werk die u zelf wilt doen. Speciaal voor onze klanten kunnen wij een helpdesk inrichten voor 1ste, 2de en 3de lijns ondersteuning. De OpenGeoGroep is daarmee uw partner voor het gehele traject van advies tot en met help desk. Fri, 11 Dec 2009 15:49:56 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203431/Beheer__Onderhoud.html 2009-12-11T15:49:56Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203432/Training.html Naast het geven van opleidingen in de afzonderlijke bouwstenen verzorgt de OpenGeoGroep ook trainingen die op de werkplek gegeven kunnen worden om de implementatie van Open Geo en/of maatwerkoplossingen goed af te ronden. De medewerkers kunnen zo in hun eigen omgeving en met de eigen data goed ingewerkt worden. Fri, 21 Jan 2011 16:22:50 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203432/Training.html 2011-01-21T16:22:50Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203433/Domeinen.html Fri, 11 Dec 2009 16:19:21 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203433/Domeinen.html 2009-12-11T16:19:21Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203449/Opleiding.html Algemeen Alle opleidingen van de OpenGeoGroep worden gedoceerd in kleine groepen van maximaal 8 personen. Wij vinden het belangrijk dat iedereen zelf aan de slag gaat, theorie zal worden afgewisseld met praktische oefeningen. Onze instructeurs zijn stuk voor stuk ervaren in de materie die ze doceren. Hierdoor kunnen tijdens de opleidingen praktische ideeen worden aangedragen die (indien de ruimte dit toelaat en het onderwerp binnen de opleidingsscope valt) kunnen worden meegenomen in de opleiding. Team van docenten - Bart van den Eijnden, medeontwikkelaar van OpenLayers - Roy Braam, hoofdontwikkelaar van Flamingo en dag- en nacht aanwezig in de Flamingo-MC community - Richard Duivenvoorde, vertaler en ontwikkelaar van QGIS - Raymond Nijssen, vertaler en plugin-ontwikkelaar van QGIS - Milo van der Linden, OpenLayers tester Onze docenten zijn stuk voor stuk actieve communityleden. Wij geloven in de kracht van Open Source en dragen zelf ons steentje bij! Hieronder per cursus een korte inhoud, doelgroep en wat er nodig is om de cursus te volgen. QGIS QGIS (Quantum GIS) is een Open Source Desktop GIS waarmee veel van de alledaags GIS handelingen op een eenvoudige manier tot uw beschikking komen. In deze twee daagse cursus leert u wat QGIS is. De opleiding geeft een praktische introductie van het software product en behandelt daarbij alle opties van het openen van geodata, het werken met en bewerken van bestanden, het aanpassen van kaartweergave, het gebruiken van plugins en het printen en exporteren van kaarten. Ook leert u hoe kaarten beschikbaar kunnen worden gesteld via Google Earth of Google Maps. De opleiding wordt "hands-on" gegeven, korte, pragmatische theorieblokken worden afgewisseld met praktische opdrachten, met Nederlandse voorbeeld data! Doelgroep: Iedereen die zelf kaarten wil maken maar geen kostbaar, alleskunnend GIS pakket zoekt. B.v. MKB-bedrijven en niet geo-afdelingen van gemeente, provincie, architecten, ingenieursbureau's. Nodig: - Eigen laptops - Basiskennis Windows, OS X of Linux Wij kunnen de training op een van onze locaties verzorgen of intern. Interesse? Neem contact op via cursus@opengeogroep.nl Flamingo Flamingo-mc is een open source kaartenviewer die kan worden verwerkt in uw website of webapplicatie. In deze opleiding leert u hoe Flamingo dient te worden geinstalleerd, hoe een eenvoudige website kan worden gemaakt met Flamingo en hoe Flamingo kan worden geconfigureerd en gebruikt. Daarnaast wordt uitgelegd hoe Flamingo kan worden aangeroepen met JavaScript en hoe JavaScript kan worden gebruikt om de functionaliteit van Flamingo optimaal te benutten. Flamingo lijkt een "blackbox". Wij leren u ook hoe Flamingo problemen kunnen worden ontdekt en opgelost. Nodig: - Kennis van HTML - Kennis van JavaScript - Basiskennis XML - Firefox met Firebug (onze instructeurs helpen graag met instellen) - Eigen laptop, met Windows, OS X of Linux Doelgroep: Website developers die kaarten willen ontsluiten via websites of webapplicaties Interesse? Neem contact op via cursus@opengeogroep.nl PostGIS PostGIS is de GIS database op basis van PostgreSQL, een uitermate krachtige Open Source database. Met PostGIS kunt u uw geografische data opslaan en met behulp van SQL benaderen en analyseren. Op deze opleiding leert u een geografische database aanmaken, data inlezen, de database optimalizeren en ruimtelijke vragen te stellen. Onze docenten hebben uitgebreide kennis van PostGIS. We dagen u dan ook uit om zelf concrete vragen aan te dragen! Nodig: - Basiskennis SQL - Eigen laptop (we installeren PostGIS zelf) - Evt QGIS (ook ter plekke te installeren) Doelgroep: Spatial data gebruikers die Oracle te duur vinden, data-beheerders die PostgreSQL/PostGIS willen gebruiken om gegevens (voor) te bewerken Interesse? Neem contact op via cursus@opengeogroep.nl MapServer MapServer is software die geografische data omzet tot visuele kaarten voor publicatie op internet. Het publiceren vindt plaats met MapServer via een Open Source WMS (Web Mapping Service) of  WFS (Web Feature Service). De opleiding leert u hoe een Mapserver-WMS te installeren in Apache. Ook de configuratie van MapServer voor het uitserveren van de verschillende dataformaten (bestanden, databases) komt aan bod. Kartografisch stijlen van uw kaarten zal behandeld worden. Nodig: - Eigen laptop - Apache Webserver geinstalleerd - Teksteditor Doelgroep: ICT Beheerders van bedrijven die geo-informatie willen hosten in de vorm van services. Interesse? Neem contact op via cursus@opengeogroep.nl GeoServer Geoserver is een Java Open Source GIS server die kan worden uitgerold als standalone server of in een J2EE omgeving (Tomcat). Op de opleiding leert u hoe GeoServer te installeren. De beheerdersomgeving wordt uitgebreid behandeld en u leert hoe kaarten kunnen worden samengesteld en (al dan niet beveiligd) worden ontsloten. De configuratie van GeoServer voor het koppelen en ontsluiten van de verschillende GIS-databronnen (bestanden, databases) komt aan bod. Kartografisch stijlen van kaarten met behulp van SLD zal kort behandeld worden. Nodig: - Eigen laptop Doelgroep: ICT Beheerders van bedrijven die geo-informatie willen hosten in de vorm van services. OpenStreetMap OpenStreetMap de vrije wereldkaart wordt door mensen over de hele wereld gemaakt. OpenStreetMap werkt net als Wikipedia, iedereen kan feitelijk bijdragen, maar hoe doe je dat nu? Welk proces zit er achter? Hoe wordt de lijn die jij tekent onderdeel van die mooie kaart? Op deze cursus leer je de OpenStreetMap editor te gebruiken om zelf bij te dragen, welke hulpmiddelen er beschikbaar zijn en hoe hier het beste mee kan worden gewerkt. Ook geven we aan hoe je je weg vindt in de "community" en wat de vaak ongeschreven spelregels zijn. Nodig: - Een laptop Doelgroep: Iedereen die momenteel gebruik maakt van OpenStreetMap kaarten maar (nog) niet heeft bijgedragen Fri, 21 Jan 2011 16:45:03 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203449/Opleiding.html 2011-01-21T16:45:03Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203450/GeoNetwork.html Tekst Fri, 21 Jan 2011 10:03:22 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203450/GeoNetwork.html 2011-01-21T10:03:22Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203451/GeoServer.html tekst Fri, 21 Jan 2011 10:04:32 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203451/GeoServer.html 2011-01-21T10:04:32Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203452/Projectmanagement.html De sleutel tot elk geslaagd ICT-project is goed projectmanagement. Voor Geo-ICT projecten geldt dit misschien nog wel in grotere mate. Geo-ICT projecten raken altijd aan techniek, inhoud en organisatie. Projecten kunnen alleen goed worden uitgevoerd als de projectmanager verstand heeft van waar het inhoudelijk over gaat, hoe de organisatie in elkaar zit en hoe de werkprocessen gaan veranderen, en natuurlijk van de technische mogelijkheden van Open Source GIS-software. De OpenGeoGroep heeft ruime ervaring met Geo-projecten uitgevoerd met commerciële GIS-software, Open Source GIS-software of combinaties van beiden. Fri, 21 Jan 2011 16:43:34 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203452/Projectmanagement.html 2011-01-21T16:43:34Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203454/Actueel.html De website van de OpenGeoGroep wordt op dit moment vernieuwd. Fri, 21 Jan 2011 15:08:52 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203454/Actueel.html 2011-01-21T15:08:52Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203457/Organisatiebreed_webGIS.html De leden van de groep zijn niet alleen technisch actief. Wij zijn er van overtuigd dat de waarde van open GIS voor alle gebruikers moet worden benadrukt. Daarvoor worden er diverse lezingen en presentaties gegeven alsmede columns, artikelen en boekjes geschreven. B3Partners heeft een nieuw boekje uitgegeven ter introductie van het 'wat', 'hoe'en 'waarom' van webGIS voor organisatiebrede Geoportalen. Het geeft concreet antwoord op de vraag hoe de e-overheids dienstverlening vorm krijgt met behulp van GIS. Geschikt voor besluitvormers en andere belanghebbenden bij de bijvoorbeeld gemeenten, waterschappen en provincies, mét of zonder technische achtergrond. Er wordt aandacht geschonken aan relevante wet- en regelgeving, inpassing in de midoffice, projectaanpak, realisatie en aanbesteding. Als zodanig vormt het een compacte handleiding om tot een eigen Geoportaal voor medewerkers, ketenpartners en burgers te komen. U kunt een indruk krijgen van de inhoud via deze  link . Het is mogelijk het boekje te bestellen door overmaking van Euro 9,50 op rekeningnummer ABN-AMRO 43.78.43.866, ten name van B3Partners BV, onder vermelding van 'Open Source Inside' en met vermelding van uw naam en postadres Fri, 21 Jan 2011 15:05:10 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203457/Organisatiebreed_webGIS.html 2011-01-21T15:05:10Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203469/extra_fotos.html Fri, 21 Jan 2011 16:49:19 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203469/extra_fotos.html 2011-01-21T16:49:19Z http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203470/Bouwstenen_-_Afbeeldingen.html Sat, 22 Jan 2011 13:09:00 GMT http://www.opengeogroep.nl/opengeogroep/do/webPages/203470/Bouwstenen_-_Afbeeldingen.html 2011-01-22T13:09:00Z